فروش ویژه

تراورتن

منشاء تراورتن

منشاء تراورتن

منشاء تراورتن
تراورتن وقتي تشکيل مي‌شود که بي‌کربنات کلسيم در آب چشمه به گاز دي اکسيدکربن، آب و کربنات کلسيم، سخت شود. پديده‌هاي فيزيکي، شيميايي و بيوشيميايي در نحوه رسوب تراورتن مستقيما دخالت دارند. در جايي مانند محلات پديده‌هاي فيزيکي، شيميايي و يا تبخير نقش بيشتري دارند و تراورتن چشمه‌اي به‌وجود آمده است. گردش آب باعث مي‌شود دی اکسيد کربن با آب‌هاي جوي از درون شکستگي‌ها و درزه‌ها به سطح زيرين زمين راه يابد و سنگ‌هاي مسير خود را حل و به‌صورت چشمه‌هاي آهک‌ساز در سطح بيروني زمين رسوب دهد.
CaCO3 + CO2 + H2O ---> Ca(HCO3)2
گسل‌هاي محلي با راستاي شمال‌غربي ـ جنوب‌شرقي مانند کوه احمد و گسل‌هاي شمال‌شرقي ـ جنوب‌غربي يا گسل‌هاي ديگر چون جمال‌آباد و غيره در تشکيل تراورتن نقش مهمي داشته‌اند و همه تراورتن‌ها در مسير آنها قرار دارند.

- سنگ‌شناسي و کاني‌شناسي
سنگ‌هاي تراورتن از کاني‌هاي متبلور کلسيت بادبزني شکل با اندازه‌هاي متفاوت تشکيل شده است. بافت سنگ دانه ريز است و تخلخل زياد لايه‌بندي نازک دارد. رنگ آن نيز سفيد، کرمي تا خاکستري است. ناخالصي سنگ به‌صورت دانه‌هاي اکسيد آهن و آثاري از کوارتز و کاني‌هاي رسي است. کاني متداول اين‌گونه سنگ‌ها کلسيت با مقدارکمي fe,mg است و در بعضي موارد با آراگونيت همراه است که در آب‌هاي گرم بيشتر ديده مي‌شوند.
کاني‌هاي فرعي شامل کوارتز به ميزان 5 درصد ليمونيت و کاني‌هاي رسي است و همين مواد فرعي باعث تغيير خصوصيات فيزيکي سنگ مانند مقاومت و رنگ آن مي‌شود.
تراورتن به ‌صورت سنگ رسوبي شيميايي (شيميايي، فيزيکي) است که در محيط ‌هاي گوناگون خشکي مانند حفره‌هاي غارها و کف رودخانه پيرامون چشمه‌هاي سرد يا گرم تشکيل شده و هم‌اکنون نيز در حال تشکيل است.
براي به‌وجود آوردن سنگ تراورتن دو عامل طبيعي و يک ماده اصلي ضروري است. اين دو عامل و ماده اصلي جدا از خاستگاه و بنياد آنها عبارتند از:

آب، گازکربنيک، سنگ آهک که در کنار هم بر يکديگر اثر کرده و با هم ترکيب ناپايداري به‌وجود مي‌آورند. درصد تغيير فشار تعادلي، گاز کربنيک باعث مي‌شود که کربنات کلسيم رسوب کند.
فرآيندهايي چون تبخير يا اشباع شدن محلول از کربنات، اين حالت تعادلي را برهم زده و سرعت رسوب‌گذاري را افزايش مي‌دهد.
بدين ترتيب افزايش مقدار هر يک از اين 3 ماده به تنهايي نمي‌تواند موجب گسترش تراورتن شود. هر چند که اين موضوع ضروري است.


چنانچه تعداد چشمه‌هاي زياد باشد و ماده محلول نيز افزايش يابد نتيجه آن گسترش تراورتن خواهد بود. بنابراين گريزگاه محلول بي‌کربنات يعني چشمه اهميت ويژه‌اي دارد.

مشخصات فيزيکي و مکانيکي سنگ تراورتن
کيفيت سنگ تراورتن در همه جاي معدن يکسان نيست. در بعضي جاها سنگ تخلخل کمتري دارد و متراکم است و مقاومت بيشتري نشان مي‌دهد. اين تغييرات باعث شده از سنگ کوپ و پلاک درجه‌بندي مختلف به‌دست آيد که از رده صادراتي تا درجه 4 متغيير است.
رنگ سنگ مهمترين عامل رده‌بندي است و هر چه سنگ سفيدتر و يکنواخت‌تر باشد درجه مرغوبيت آن بيشتر است. پس رنگ ميزان ناخالصي و تخلخل و شکل و قواره در رده‌ بندي اهميت دارد. هر جا ضخامت تراورتن و باطله رويي بيشتر باشد سنگ زيرين به‌دليل فشارهاي بيشتر، تخلخل کمتري دارد و مرغوبتر است.

منابع:
1) دکتر درويش‌زاده ـ زمين‌شناسی ايران ـ سازمان زمين‌شناسی
2) برادران محمود ـ1376 ـ سنگ‌های ساختمانی و نما ـ معاونت اکتشاف معدنی
3) پورمقدم مجيد ـ1382 ـ معدن از اکتشاف تا بهره‌برداری
4) پارسايی محمد ـ 1382 ـ کتاب طلايی معدن
5) فاضل بسطامی کاوه ـ 1383ـ راهنمای سنگ ايران ـ انتشارات روشان روز

عليرضا اميري / کارشناسي ارشد معدن

نظر دهید

* نام :
* ایمیل :
   وب سایت : (شروع آدرس سایت باhttp://)
* نظر
کد امنیتی