فروش ویژه

تراورتن

راهکارهای مثبت برای اثرات محیط زیستی صنعت سنگ ساختمانی

راهکارهای مثبت برای اثرات محیط زیستی صنعت سنگ ساختمانی

بهترین روش برای مقابله با اثرات منفی صنعت سنگ بر اکوسیستم طبیعی، انجام یک مدیریت منسجم محیط زیستی موثر بر روی ضایعات تولید شده در این صنعت خواهد بود. در ادامه مهمترین اقداماتی که بایستی در این مدیریت صورت گیرد، ارائه خواهد شد. لازم به ذکر است که بعضی از این فعالیتهای پیشنهادی به صورت پراکنده هم اکنون نیز صورت میگیرد. ولی به منظور کنترل و کاهش موثر اثرات منفی صنعت سنگ بر محیط زیست انجام کلیه این اقدامات به صورت یک بسته کامل در استان اصفهان که قطب اصلی صنعت سنگ کشور محسوب میشود، پیشنهاد میگردد.

سیاست گذاری

سیاست گذاری شامل وضع قوانین منسجم و پایدار در بهره برداری وفرآوری سازگاربامحیط زیست درصنعت سنگ ساختمانی میباشد. در این زمینه میتوان از قوانین کمیسیون اروپا نیز بهره جست.

مدیریت ضایعات سنگ

مدیریت کردن ضایعات سنگ مهمترین روش برای مقابله با اثرات منفی این صنعت بر محیط زیست میباشد. این مدیریت در سه بخش کاهش تولید، استفاده مجدد و دفع سازگار با محیط زیست ضایعات صورت میگیرد، که در ادامه به صورت فهرست وار توضیح داده خواهد شد. 

الف : کاهش تولید ضایعات

1 .استفاده از روشهای نوین در معدنکاری و انتخاب جهت بهینه پیشروی با توجه به شکستگی های منطقه

 2 .همبستگی بین ابعاد بلوک استخراجی و ابعاد محصول نهایی:

ابعاد بلوک استخراجی همواره بایستی مضرب صحیحی از ابعـاد محصول نهایـی باشـد. همچنین به طورکلی با افزایش مدیریت ابعاد بلوک استخراجی درصد ضایعات کاهش مییابد.

3 .استفاده از روشهای اولتراسونیک و رادار نفوذ زمینی: از این روشهای ژئوفیزیکی میتوان به منظور ارزیابی نیمه کیفی از وضعیت توده سنگ برای استخراج انتخابی استفاده کرد.

4 .استفاده از روشهای نوین برش سنگ در معدنکاری و کارخانجات فرآوری: مهمترین این روشها عبارتند از:

- استفاده از دیسک برش بسیار نازک که باعث افزایش 20% در تولید و کاهش 40 %در تولید دوغاب ناشی از برش میشود

- استفاده از جت آب با فشار بالا، حدود bar 4000 ،در استخراج بلوکها و فرآیندهای نهایی کارخانجات فرآوری که باعث بهبود و دقت برش با کمترین تاثیر بر کیفیت سنگ خام میشود. همچنین باعث بهبود زیبای سنگ، افزایش زبری سنگ (در هنگام تولید سنگهای تیشه ای) به عنوان محصول نهایی خواهد شد

- استفاده از تکنولوژی اشعه لیزر برای برش، سوراخکاری، پولیش، حکاکی و نوشتن روی سنگ در کارخانجات فرآوری که باعث ایجاد یک سطح بسیار یکنواخت در سنگ خواهد شد.

5 .انجام اقداماتی از قبیل قرار دادن بلوک در جهت بهینه زیر قله بر، اصلاح و دقت در جابجایی سنگهای بریده شده و استفاده از روشهای ترمیمی بلوک و سنگهای بریده شده با چسب و رزین در کارخانجات سنگبری.

ب: استفاده مجدد ضایعات

1 .استفاده از واحد سیار خردایش- آسیا کردن- میکرونیزه کردن در مجاورت معدن و کارخانه فرآوری به منظور خرد کردن بلوکهای کوچک و ضایعات کارخانه در ابعاد مختلف برای مصارفی همچون صنعت سیمان، صنعت مصالح ساختمانی، تهیه آجرهای سبک، زیر سازی ساختمانها، جادهها و خطوط راه آهن، سنگ پوششی و محافظ در سدها، کارخانجات موزائیک سازی، تهیه سنگهای اگلومریتی و تهیه مصنوعات تزئینی

2 .استفاده از ذارت بسیار ریز سنگ به عنوان پرکننده، سفید کننده، رنگدانه و عاملهای تقویت کننده برای کمک به بهبود کیفی محصولات نهایی و کاهش هزینه های تولید صنایع مختلف (به طور مثال پودر کلسیم باعث افزایش خاصیت پالستیسیته در صنایع پلاستیک میشود. همچنین این پودر در صنعت کاغذسازی به عنوان پرکننده و به عنوان پوششدهندۀ سطح کاغذ جهت بهبود شفافیت و قابلیت چاپ آن که باعث کاهش هزینه تولید نیز میشود، استفاده شده است. در صنعت داروسازی از پودر دانه ریز کلسیم برای رقیق کردن قرصها و کپسولها، به عنوان عامل درمانی و کمک به انحلال در یکنواختی تولید قرصها استفاده میشود. همچنین از ذرات فوقالعاده ریز کلسیم به عنوان مکمل خاکهای کشاورزی و کفپوش در صنعت ساختمان نیز استفاده میشود. عالوه بر آن از ضایعات کربناته برای صنایع تولید کائوچو و شیشه، خوراک دام، پاک کنندهها و صنایع آرایشی و بهداشتی نیز استفاده شده است). برای استفاده مجدد از ضایعات در صنایع مختلف بایستی پارامترهای همچون میزان اختالط یا آلودگی مواد زائد با هم، میزان رطوبت، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی ضایعات، همگن بودن، پیوستگی و مقدار آنها در نظر گرفته شود

3استفاده از بخش تصفیه پساب کارخانجات فرآوری سنگ؛ معمولا پساب بخش برش کارخانجات فرآوری سنگ از آلوده کنندگی کمتری نسبت. به پساب بخش ساب و صیقل برخوردار است، بنابراین میتوان این دو پساب را در ابتدا از هم تفکیک کرد و تمرکز تصفیه را بیشتر بر پساب بخش ساب و صیقل کارخانه متمرکز کرد. همانطور که در شکل (6) نشان داده شده است، در این بخش به کمک مواد شیمیایی فلوکوالنت، تیکنر و فیلتر پرس آب از گل و الی جدا شده و مورد استفاده مجدد قرار میگیرد. بررسیها نشان میدهد که در صورت استفاده از چنین تجهیزاتی میتوان نتایج ذیل را به دست آورد :

- حذف تقریبی 100 % پسابهای تخلیه شده در محیط زیست

- کاهش 30 %آب مصرفی کارخانه فرآوری

 - بهبود کیفیت آب برگشتی به کارخانه فرآوری

 - بهبود کیفیت محصوالت نهایی کارخانه فرآوری

 - افزایش 30 %طول عمر دستگاهها خصوصاً ارهها و دیسکهای ساب و صیقل

 - بازگشت هزینه سرمایه گذاری برای این بخش کارخانه در طول 3 سال برای کارخانجات بزرگ، 5 سال برای کارخانجات متوسط و 8 سال برای کارخانجات کوچک است.

شکل(6) : مراحل تصفیه پساب کارخانجات فرآوری سنگ

A): تانک اولیه، B:مخزن فلوکوالنت،: C تیکنر، :Dپمپ، :E تانک همزن، F : پمپ سانترفیوژ، :G فیلتر پرس و :Hمخزن آب تصفیه (اقتباس شده از شرکتBalzan & Fraccaroli)

ج: دفع سازگار با محیطزیست ضایعات

1انتخاب محل مناسب دفع ضایعات با توجه به معیارهای شرایط آب و هوایی، نوع خاک، هیدروژئولوژی و ژئولوژی، ساختارهای زمین. شناسی و شرایط عمومی و اجتماعی منطقه.

2انباشت ضایعات کارخانه های فرآوری با یک الیه خاک با نفوذپذیری کم در کف و یک الیه در روی آن به منظور به حداقل رساندن ارتباط. دپوی ضایعات با محیط اطراف.

در جدول(7)کلیه روشهای پیشنهادی به منظور مدیریت سازگار با محیط زیست فعالیتهای صنعت سنگ ( به تفکیک فعالیتهای صورت گرفته در بخشهای معدنکاری و کارخانه فرآوری) از جمله مدیریت ضایعات سنگ آورده شده است. این روشهای اصالحی در بعضی کشورها انجام شده و نتایج مثبت آنها به اثبات رسیده است.

نتیجه گیری

در صنعت سنگ کشور سالانه حدود 11 میلیون تن ضایعات تولید میشود. این ضایعات اکثراً در محیطزیست بدون استفاده رها میشوند. اثرات ژئوشیمیایی منفی بر اکوسیستمهای طبیعی، آلودگی آبها، از بین رفتن پوشش گیاهی و تاثیر منفی آن بر اکوسیستم منطقه و زندگی حیوانات، از بین رفتن شکل و چشم انداز طبیعی زمین، انتشار ذرات گرد و غبار و مواد سمی در هوا، دست خورده شدن خاکها و آلودگی صوتی از مهمترین تاثیرات منفی این عمل بر اکوسیستم آبی، خاکی، هوای و موجودات زنده است. موثرترین راه برای مقابله و کاهش اثرات منفی این صنعت بر محیط زیست، سیاستگذاری و مدیریت ضایعات سنگ است. این مدیریت میتواند در سه بخش کاهش تولید ضایعات، استفاده مجدد از ضایعات در صنایع دیگر و دفع سازگار با محیطزیست ضایعات باقیمانده صورت گیرد. همچنین برای کاهش سایر اثرات منفی این صنعت بر اکوسیستم راههای اصلاحی پیشنهاد شده است جدول (7) در صورت به کار بردن این روشهای پیشنهادی به صورت یک بسته کامل امکان داشتن یک صنعت سازگار با محیطزیست و حتی یک صنعت بدون دورزیر نیز دور از انتظار نخواهد بود.

جدول(7): روشهای پیشنهادی برای کاهش اثرات محیطزیستی ضایعات ناشی از استخراج و فرآوری سنگ ساختمانی

نوع عملیات

اثرات محیط زیستی

روشهای مقابله

 معدنکاری برش و جابه جایی بلوکها

تولید ضایعات (مثل بلوکهای صدمه دیده و بلوکهای نامنظم و کوچک)

فروش مستقیم محصول به عنوان سنگی با درجه کیفی پایینتر یا بهعنوان مصالح دانهبندی شده تاسیس واحد سیار خردایش، آسیا کردن و میکرونیزه کردن استفاده از تکنولوژیهای جدید مثل روشهای ژئورادار و التراسونیک برای ارزیابی کانسار

 کارخانه فرآوری

برش

تولید پساب و پودر خشک

مرطوب کردن سطح بلوک در هنگام برش

 بازیابی آب باطله

تقویت و بهینه سازی بلوک قبل از برش آن توسط رزین های شیمیایی

استفاده از دیسکهای برشی نازکتر

بهینه سازی سرعت برش دیسکها

ساب و تهیه محصول نهایی

تولید پساب تولید گرد و غبار

بازیافت آب باطله

آب پاشی سطح در حین برش

انتخاب و هماهنگ سازی تجهیزات بر طبق مشخصات محصول (مثلا استفاده از ماشین ساب لبه ای)

عملیات بر روی آب باطله

پساب مایع

جمع آوری پساب و فروش آن به صورت مرطوب یا خشک برای صنایع مختلف نصب خشک کن گردان برای خشک کردن پساب و سپس فروش محصول بدست آمده

 

فهرست منابع

اداره کل صنایع و معادن استان اصفهان1391 .عملکرد بخش معادن استان اصفهان، گزارش داخلی وضعیت معدن و صنعت استان اصفهان در سالهای 88 ،89 و 90

جمالی زواره، ج. و شهروز، ی. 1389 .بررسی اثر آلودگی فعالیتهای معدنکاری بر محیط زیست استان تهران، چهارمین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست، تهران.

حقیقی، س.؛ حبیب زاده، ع.؛ پاینده مهر، س. و رضایی، م. 1386 .بازیافت و استفاده از ضایعات سنگبری و معادن استان همدان، اولین همایش سنگهای ساختمانی و صنایع وابسته، دانشگاه آزاد اسالمی واحد محلات.

خوشه صنعتی سنگ اصفهان، 1388 .معرفی خوشه سنگ اصفهان، نشریه شهر سنگ، شماره یک، چهار، هفت و هشت، اصفهان.

رجبزاده، م. و موسوی نسب، ز. 1390 .بازیابی انواع ضایعات سنگهای تزئینی و نمای استان فارس، گامی به سوی حفاظت از محیط زیست، اولین همایش ملی زمین شناسی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز.

شرکت زمین پژوهان افق. 1389 .بررسی و مطالعه کاربرد ضایعات سنگ ساختمانی و سنگبری در صنایع مختلف، دانشگاه صنعتی اصفهان، شرکت شهرک های صنعتی استان اصفهان.

شفیعی، ا. 1391 .حق ایران سهم 8 میلیارد دلاری از بازار سنگ است، مصاحبه ابوالقاسم شفیعی (رئیس انجمن سنگ ایران) با روزنامه وطن امروز، شماره 999 به تاریخ 2/8/91 ،صفحه 5( اقتصاد).

شهبازی، ا. و خراسانی، ن. 1382 .بررسی ارتباط متقابل محیط زیست و معدن با استفاده از روش ماتریس(مطالعه موردی: معدن روباز سنگ لاشتر اصفهان)، پنجمین همایش ایمنی، بهداشت و محیطزیست در معادن و صنایع معدنی، کرمان.

شهریار، ک.؛ فروهر، ف. و شریف، ن. 1382 .آلودگیهای زیست محیطی ناشی از عملیات استخراج در معادن سنگ آهک سعیدی، پنجمین همایش ایمنی، بهداشت و محیطزیست در معادن و صنایع معدنی، کرمان.

مرکز آمار ایران. 1390 .سالنامه آمار کشور در سال 1390 ،گزارش سالانه مرکز آمار ایران، تهران

معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبری ریاست جمهوری. 1387 .راهنمای اکتشاف، استخراج و فرآوری سنگهای تزئینی و نما، دفتر فنی و اجرایی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبری ریاست جمهوری، نشریه شماره 387 ،82 صفحه.

میردامادی، ع.؛ نعمتی چاری، م.؛ شکرچی زاده، م. و غلامرضا کاشی، م. 1385 .کاربرد ضایعات کارخانجات سنگبری در مواد پرکننده روان، اولین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست، دانشگاه تهران.

وزارت صنعت، معدن و تجارت. 1391 .برنامه راهبردی سنگهای ساختمانی، گزارش معاونت برنامه ریزی وزارت صنعت، معدن و تجارت، تهران، 36 صفحه.

یاسیپور تهرانی، ح. و مختاری، م. 1385 .بررسی کمی و کیفی محیطزیستی دو روش سنتی و مدرن در تصفیه و بازیافت آب کارخانه های سنگبری، پنجمین کنفرانس دانشجویی مهندسی معدن، اصفهان

بخشی از مقاله مدیریت سازگار با محیط زیست در صنعت سنگ ساختمانی

حمید گرانیان ، راحب باقرپور

نظر دهید

* نام :
* ایمیل :
   وب سایت : (شروع آدرس سایت باhttp://)
* نظر
کد امنیتی